โครงการอาสาสมัครเพื่อสังคมร่วมสร้างชุมชนยั่งยืน(อาสาคืนถิ่น)

“โครงการอาสาสมัครเพื่อสังคมร่วมสร้างชุมชนยั่งยืน”  เรียกสั้นๆ ว่า “โครงการอาสาคืนถิ่น” เป็นโครงการความร่วมมือระหว่าง   มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม(มอส.)  และองค์กรภาคี เช่น วิทยาลัยบริหารศาสตร์/มหาวิทยาลัยแม่โจ้  เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคอีสาน สถาบันการจัดการเรียนรู้เกษตรกรรมยั่งยืน นักวิชาการและนักกิจกรรม มีความมุ่งหวังให้คนรุ่นใหม่ผู้มีความมุ่งมั่นที่จะกลับไปทำงานในบ้านเกิดของตนเอง มีความตั้งใจที่จะตั้งถิ่นฐานในบ้านเกิดของตัวเอง และมีความมุ่งมั่นที่จะเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างชุมชนยั่งยืน มีความพร้อมที่จะพัฒนาตนเองและพัฒนาสัมมาชีพที่ร่วมกับชุมชน  เช่น ด้านเกษตรอินทรีย์  การท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรม  การพัฒนางานศิลปวัฒนธรรม  ภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น งานทอ งานจักสาน  หรือผลิตภัณฑ์อื่นๆจากชุมชน เป็นต้น

“โครงการอาสาคืนถิ่น” เริ่มต้นพัฒนาโครงการขึ้นเมื่อปี 2559 รับอาสาสมัครเข้าร่วมโครงการเต็มเวลาวาระ 1 ปี โดยแต่ละรุ่นจะรับอาสาสมัครรุ่นละประมาณ 15-20 คน โดยรุ่น 1-3 เปิดรับอาสาสมัครในพื้นที่ภาคเหนือ และรุ่น 4 เปิดรับอาสาสมัครในพื้นที่ภาคอีสาน  ปัจจุบัน(ปี 2563)รวมอาสาสมัครที่เข้าร่วมกระบวนการจนจบโครงการทั้ง 4  รุ่นทั้งหมด 70 คน

อาสาสมัครที่ผ่านการคัดเลือกจากคณะกรรมการให้เข้าร่วมโครงการในแต่ละรุ่น จะได้รับการฝึกทักษะและได้รับการสนับสนุนด้านต่างๆ จากโครงการ 6 อย่างหลักๆ คือ 1)ได้รับการพัฒนาศักยภาพในเนื้อหาที่สำคัญๆสำหรับการนำไปปรับใช้ในชีวิตจริงในชุมชนบ้านเกิดของตัวเอง เช่น เครื่องมือในการศึกษาชุมชน การพัฒนาศักยภาพด้านเกษตรอินทรีย์ เกษตรนิเวศ 2)ได้เรียนรู้และพัฒนาความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทการเป็นอาสาสมัคร 3)ได้รับการพัฒนาทักษะด้านการเขียนโครงการ 4)ได้รับการฝึกทักษะการเป็นผู้ประกอบการทางสังคม (SE) รวมทั้งการสร้างเครือข่าย และการเชื่อมโยงส่วนต่างๆเพื่อสนับสนุนกันและกันต่อไปในระยะยาว 5)ได้รับสนับสนุนทุนยังชีพรายเดือนจำนวนหนึ่ง 6)ได้รับทุนสนับสนุนสำหรับการจัดทำโครงการในชุมชน วงเงิน 10,000 บาท 

ผู้ที่สนใจสมัครเข้าร่วมโครงการ  สามารถสมัครเข้าร่วมได้ทุกปี (จะมีการประชาสัมพันธ์บนเว็บไซต์/แฟนเพจ มอส. และอาสาคืนถิ่น) โดยคุณสมบัติทั่วไปของผู้สมัครคือ  1)มีอายุระหว่าง 22 – 35 ปี  2)วุฒิการศึกษา ม.6, ปวช., เทียบเท่า หรือสูงกว่า  3)มีประสบการณ์การทำงาน(หรือกิจกรรมสังคมที่ทำอย่างต่อเนื่อง)มาแล้วอย่างน้อย 2 ปี  4)มีภูมิลำเนาและพักอาศัยอยู่ในชุมชนบ้านเกิดของตนเอง หรือเป็นผู้ที่มีความตั้งใจในการตั้งถิ่นฐานและอยู่อาศัยในชุมชนพื้นที่ที่เปิดรับอาสาสมัคร  5)มีความตั้งใจกลับคืนถิ่นบ้านเกิด มีใจในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น 6)มีบุคคลหรือองค์กรที่รู้จักท่านเป็นอย่างดีและพร้อมเป็นผู้ลงนามรับรองสถานะของท่าน

6 ขั้นตอนการรับสมัคร  ซึ่งผู้ที่ต้องการสมัครเข้าร่วมโครงการต้องดำเนินการให้ครบทุกขั้นตอนคือ 1)ผู้สมัครต้องกรอกใบสมัคร(ตามแบบฟอร์มของโครงการ)ให้ครบถ้วนทุกข้อ  2)เขียนเรียงความตามหัวข้อที่โครงการกำหนด เช่น “ฝันของฉัน กับการคืนถิ่นบ้านเกิด ” ความยาวไม่เกิน 2 หน้า A4 (ฟอนต์ 16)  3)ส่งใบสมัคร(แนบรูปถ่ายผู้สมัครและหนังสือรับรองที่มีลายเซ็นผู้รับรอง) พร้อมเรียงความกลับมาตามที่อยู่ที่ให้ไว้ภายในวัน-เวลาที่กำหนด   4)ผู้ผ่านการคัดเลือกรอบแรก(โดยพิจารณาจากใบสมัคร) จะถูกเรียกเข้ารอบสัมภาษณ์   5)ผู้ที่ผ่านรอบสัมภาษณ์จะต้องเข้าร่วมปฐมนิเทศตามวันเวลาที่ทางโครงการกำหนด และสามารถเข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ตลอดวาระการเป็นอาสาสมัคร 6)ตลอดวาระของการเข้าร่วมโครงการ อาสาสมัครจะกลับไปปฏิบัติงานในชุมชนตนเอง โดยโครงการจะจัดการเรียนรู้ให้กับอาสาสมัครเป็นระยะๆตลอดวาระอาสาสมัคร  โดยมีเป้าหมายในการเสริมสร้างศักยภาพอาสาสมัครให้สามารถพัฒนาตนเอง สามารถสร้างสัมมาชีพร่วมกับชุมชน ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างชุมชนที่ยั่งยืน และสานเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็งต่อไป การเรียนรู้ประกอบด้วยการอบรม-สัมมนาที่จะได้ร่วมเรียนรู้ร่วมกับเพื่อนร่วมรุ่น ประมาณ 4 ครั้ง คือ
@ ปฐมนิเทศ  6 วัน  ได้รู้จักเพื่อน  เรียนรู้วิเคราะห์สังคม ชุมชน บริบทของอิสาน  สร้างแรงบันดาลใจกับกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่กลับมาอยู่บ้าน   เรียนรู้เครื่องมือการศึกษาชุมชน  และบทบาทการเป็นอาสาสมัคร  มีโจทย์กลับไปศึกษาในชุมชนตนเอง และประเด็นที่จะพัฒนาเพื่อสร้างฐานยังชีพร่วมกับชุมชน
@ สัมมนาวาระ 3 เดือน 4-5 วัน  แลกเปลี่ยนงาน ความคิด ชีวิต จิตใจ /อาสาสมัครเสนอผลการศึกษา และประเด็นสนใจ  เรียนรู้เรื่องการประกอบการทางสังคม  ฯลฯ
@ สัมมนาวาระ 6 เดือน 4-5 วัน    แลกเปลี่ยนงาน ความคิด ชีวิต จิตใจ /เรียนรู้การพัฒนาและเขียนโครงการ  เพื่อทำโครงการในชุมชนที่จะเป็นประโยชน์ต่อการสร้างฐานยังชีพร่วมกับชุมชน
@ สัมมนาวาระ  อาสาสมัครนำเสนอผลการทำโครงการ และบทเรียนการปฏิบัติงานในชุมชน และแผนอนาคตหลังครบวาระ

นอกจากที่กล่าวมาแล้วข้างต้น อาสาสมัครยังจะได้รับโอกาสเข้าไปเรียนรู้ประสบการณ์ต่างๆ เพื่อพัฒนาศักยภาพตามประเด็นที่อาสาสมัครสนใจ ซึ่งจะปรับให้สอคล้องตามความสนใจ ตามสถานการณ์ และตามบริบทของอาสาสมัคร ที่สำคัญคือ ในระหว่างการปฏิบัติงานในชุมชน อาสาสมัครจะมีพี่เลี้ยงคอยติดตามให้คำปรึกษา รวมถึงการ Coaching ตลอดระยะที่เข้าร่วมโครงการ